Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie dalszego funkcjonowania w Polsce systemu pomocy publicznej dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne po upływie okresu obowiązywania rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w spraw

   Szanowny Panie Ministrze! Warunki dopuszczające pomoc państwa w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w krajach Unii Europejskiej zostały określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 2204/2002 z 5 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu o Wspólnocie Europejskiej do pomocy państwa w zatrudnianiu.    Rozporządzenie dotyczy tworzenia miejsc pracy, zatrudniania, dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych. Ponadto rozporządzenie definiuje pojęcie osoby niepełnosprawnej jako ˝posiadającej rozpoznane poważne, fizyczne, umysłowe lub psychologiczne uszkodzenia (bądź uznanej za niepełnosprawną na podstawie prawa narodowego)˝.    Jak wynika ze składanej Sejmowi co roku informacji rządu z realizacji Karty Praw Osób Niepełnosprawnych (druk Sejmu RP IV kadencji nr 4390), w roku 2004 zaledwie 16,2% osób niepełnosprawnych pracowało lub aktywnie poszukiwało pracy. Było to o 2,3% mniej niż w roku 2002 i o 0,3% mniej niż w roku 2003. W krajach UE wskaźnik ten wynosi średnio 40-50% (22% w Hiszpanii, 39% w Wielkiej Brytanii, 40% w Holandii, 46% w Niemczech, 53% w Szwecji; w innych krajach OECD - 49% w USA, 58% w Kanadzie i 62% w Szwajcarii).    Sytuacja osób niepełnosprawnych na rynku pracy pogarsza się w ostatnich latach praktycznie we wszystkich obszarach gospodarki, w tym również w zakładach pracy chronionej. Choć firmy posiadające status zpchr uważa się za szczególnie hojnie obdarowane wieloma przywilejami, również one ograniczały zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2004 r. zakłady pracy chronionej zatrudniały prawie 190 tys. osób niepełnosprawnych na ponad 178 tys. etatów. W ciągu roku zatem - od 31 grudnia 2003 r. - o 19 tys. spadła liczba pracujących tam niepełnosprawnych, a o 16 tys. ograniczono liczbę zajmowanych przez takich pracowników etatów.    Dysproporcje w zakresie aktywności zawodowej pociągają za sobą - logiczne, ale jakże kosztowne - skutki w sferze socjalnej.    Z rent utrzymuje się w Polsce 3189 tys. osób, tj. 130,9 na 1000 mieszkańców, czyli dwukrotnie więcej niż w krajach wysoko rozwiniętych. Dotkliwe dla budżetu państwa są skutki finansowe takiej sytuacji: w Polsce koszt rent w roku 2004 wyniósł 4,2% PKB, zaś w 2005 około 3,9% PKB i jest najwyższy w krajach OECD; dla porównania - we Włoszech wynosi 0,99% PKB, w Niemczech 1,05%, w Hiszpanii 1,34%, w Czechach 1,68%, w Słowacji 1,97%, w Szwecji 2,10%, a w Holandii 2,39%.    Zmiana proporcji pomiędzy aktywnymi i biernymi zawodowo, pomiędzy utrzymującymi się z pracy a otrzymującymi renty lub zasiłki ma kluczowe znaczenie dla stabilizacji finansów publicznych. Dobitnie mówią o tym liczby. Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2004 dochody budżetu państwa planowane były w wysokości 154,5 mld zł, wydatki prawie 200 mld zł, zaś deficyt w kwocie 45,3 mld zł. W tym samym roku 2004 wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego ZUS wypłaca pracownicze renty i emerytury, wyniosły 110 mld zł, z czego 20,8 mld zł stanowi dotacja budżetu państwa. Równocześnie budżet państwa dotuje KRUS kwotą 15 mld zł na wypłatę rolniczych świadczeń rentowych. Ponadto Fundusz Pracy z łącznej kwoty 11,1 mld zł wydatków przeznacza 5,2 mld zł na zasiłki i świadczenia przedemerytalne oraz 3 mld zł na zasiłki dla bezrobotnych, a zaledwie 182,4 mln zł na dodatki szkoleniowe i stypendia.    Sytuacja w roku 2006 nie ulegnie istotnej zmianie, gdyż w budżecie państwa na 2006 rok przyjęto dotacje do ZUS i KRUS wynoszące prawie 38,5 mld zł.    Równocześnie zaś z inicjatywy rządu Kazimierza Marcinkiewicza ograniczono o 497 mln zł dotację budżetu państwa dla PFRON - instytucji statutowo zajmującej się aktywizacją zawodową osób niepełnosprawnych, a tym samym ograniczono możliwość realizacji programów wspierających tę aktywność.    Rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. traci moc z dniem 31 grudnia 2006 r. Według publicznie przedstawianych deklaracji przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych rząd planuje, iż nowa ustawa będzie opracowana do końca 2007 r., a wejdzie w życie od 1 stycznia 2008 r., co oznacza, iż efekty jej działania będą widoczne najwcześniej dopiero za dwa lata.    W tej sytuacji należy pilnie wyjaśnić, jakie będą zasady i warunki dalszego funkcjonowania systemu pomocy publicznej dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne po wygaśnięciu obowiązującego obecnie rozporządzenia Komisji Europejskiej, tj. po 31.12.2006 r.?    Jakie rząd podjął decyzje i jakie prowadzi działania, by obowiązujące w Polsce rozwiązania były zgodne z wiążącymi nasze państwo uregulowaniami Unii Europejskiej?    Z poważaniem    Posłowie Sławomir Jan Piechota i Jarosław Duda    Wrocław, dnia 27 lutego 2006 r.