Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie obchodów 50. rocznicy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo pana marszałka nr SPS-0202-3097/00 z dnia 17 stycznia 2000 r. w sprawie interpelacji pana posła Jerzego Jaskierni dotyczącej obchodów 50 rocznicy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wyjaśniam, co następuje.    1. Rząd RP przywiązuje wielką wagę do całego obszaru problematyki dotyczącej praw człowieka, w tym do realizacji Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz protokołów do konwencji. Przedsięwzięcia rządu w tej dziedzinie dotyczą różnych płaszczyzn działalności zarówno Rady Europy, jak i innych organizacji międzynarodowych.    Pragniemy zaznaczyć, że polscy eksperci pełnią kierownicze funkcje w Komitecie Współpracy Międzyrządowej Rady Europy w zakresie ochrony praw człowieka. Polska w ramach RE wspiera finansowo przedsięwzięcia dotyczące dziedzin objętych przepisami konwencji. W roku 2000 niewykorzystana część polskiej składki do budżetu Rady za 1998 r. zostanie przeznaczona na stolik roboczy nr 1 ˝Demokratyzacja i prawa człowieka˝ Paktu Stabilności dla Europy Południowo-Wschodniej oraz biuro niedawno powołanego komisarza praw człowieka RE.    2. Jednym z najważniejszych wydarzeń w działalności Rady Europy w 2000 r. będzie konferencja ministerialna organizowana w 50 rocznicę przyjęcia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Odbędzie się ona w Rzymie (miejscu otwarcia konwencji do podpisu) w dniach 3-4 listopada. Polska należy do grona jedenastu państw członkowskich RE przygotowujących konferencję merytorycznie. Planowany jest udział w konferencji ministra spraw zagranicznych RP. Ponadto Polska będzie również uczestniczyć w konferencji poświęconej prawom człowieka, organizowanej przez irlandzką prezydencję RE w Dublinie w marcu br.    Rząd polski podejmuje inicjatywy dotyczące praw człowieka nie tylko na forum Rady Europy. Np. przedstawiona została kandydatura przedstawiciela Polski w wyborach do Komisji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych na kadencję 2001-2003, które odbędą się podczas sesji organizacyjnej Rady Gospodarczej i Społecznej (ECOSOC) w maju br. w Nowym Jorku. Polska jest także na poziomie eksperckim reprezentowana w Komitecie Praw Człowieka ONZ.    3. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności jest bez wątpienia najbardziej konkretnym wyrazem głębokiego przekonania państw członkowskich RE o wartości, jaką ma demokracja, pokój i sprawiedliwość. Pięćdziesięcioletnia historia potwierdza, że konwencja jest jednym z najdoskonalszych i najbardziej efektywnych instrumentów ochrony praw człowieka na świecie. RP ratyfikowała Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności 19 stycznia 1993 r.; tego samego dnia konwencja weszła w życie w stosunku do Polski.    Konwencja wywiera ciągły wpływ na polskie ustawodawstwo, zarówno poprzez obowiązek dostosowania go do jej przepisów, jak również poprzez orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W trakcie prac legislacyjnych uwzględniane są zawsze uregulowania konwencyjne i orzecznictwo. Jako przykład może posłużyć akceptacja modelu postępowania karnego, wedle którego postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztu zostały przekazane w nowym Kodeksie postępowania karnego z kompetencji prokuratury pod jurysdykcję sądów.    Po raz pierwszy w historii konwencja wprowadziła międzynarodowy system petycji (skargi) indywidualnej, na mocy którego każda osoba podlegająca jurysdykcji RP (nie tylko zatem jej obywatele) może wnieść przeciw Polsce zarzut naruszenia praw człowieka do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Pozwala to na regularną weryfikację przez jednostki i organizacje pozarządowe stanu przestrzegania praw człowieka w Polsce.    Konwencja Praw Człowieka wywiera coraz większy wpływ na sferę stosowania prawa, zwłaszcza na praktykę organów wykonawczych oraz orzecznictwo sądowe. Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy oraz sądy powszechne coraz częściej odwołują się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału. Przykładem może być wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 2000 r. w sprawie ustawy o najmie lokali, którego uzasadnienie obszernie nawiązuje do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie prawa do własności.    Należy pamiętać, że znaczenie konwencji wykracza poza czysto prawne aspekty ochrony praw człowieka. Poprzez poddawanie się jurysdykcji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Polska potwierdza, że jest państwem demokracji pluralistycznej, rządów prawa i poszanowania praw człowieka, a zatem legitymizuje swój system rządzenia w kontekście uzyskanego już członkostwa w Radzie Europy i NATO oraz planowanego przystąpienia do Unii Europejskiej.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Bronisław Geremek    Warszawa, dnia 1 lutego 2000 r.