Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie zasad finansowania placówek kultury z rezerwy budżetu państwa

   Zmiana sposobu finansowania placówek kultury, które w wyniku reformy samorządowej przestały bezpośrednio podlegać administracji rządowej i przeszły w zarząd administracji samorządowej szczebla wojewódzkiego i powiatowego, wywołała wiele napięć. W miejsce dotychczasowych dotacji na poszczególne placówki z budżetu państwa powstał system zwiększenia dochodów własnych samorządów przeznaczanych na zadania własne, w tym kulturę. Już na etapie kalkulowania dochodów własnych samorządów sejmowa Komisja Kultury i Środków Przekazu zwracała uwagę na niedoszacowanie wydatków na kulturę i upraszczany system obliczeń, stawiający w wyjątkowo trudnej sytuacji samorządy prowadzące placówki kultury. Dlatego też sejmowa Komisja Kultury i Środków Przekazu postanowiła w trakcie prac budżetowych w latach 1999 i 2000 stworzyć rezerwę budżetową umożliwiającą dodatkowe finansowanie samorządowych placówek kultury. Jednocześnie posłowie zlecili Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenie kontroli podziału środków finansowych z rezerwy i analizy nowego systemu finansowania z dochodów własnych.    Sprawozdanie NIK potwierdziło konieczność stworzenia rezerwy budżetowej oraz wskazało błędy w konstruowaniu systemu dochodów własnych. Udział w dochodach własnych był taki sam dla samorządów prowadzących instytucje kultury, jak i dla samorządów nieprowadzących takich instytucji. Na 372 samorządy powiatowe 201 nie prowadzi żadnych instytucji kultury, a mimo to otrzymywały one dotacje na takich samych zasadach jak samorządy ponoszące zwiększone wydatki na kulturę. Jednocześnie w praktyce nie zadziałał system współfinansowania kosztów utrzymania bibliotek, domów kultury, teatrów przez samorządy sąsiadujących powiatów wolnych od takich wydatków.    Podział dodatkowych środków finansowych z rezerwy budżetu państwa nastąpił z opóźnieniem i często trafiał do samorządów, które mogły pokryć wydatki z dochodów własnych, a w kilku wypadkach dotacja przekraczała wysokość deficytu. Przy pracach budżetowych na rok 2000 ponownie wyodrębniono dotację na instytucje kultury prowadzone przez samorządy. Powtarza się sytuacja niepewności samorządów i twórców kultury. Zasady finansowania z dochodów własnych i kryteria przydziału dotacji z rezerwy celowej są niejasne. W moim rodzinnym mieście Jeleniej Górze na przykład doszło do dramatycznych napięć w Teatrze im. C. K. Norwida, gdzie aktorzy odmówili udziału w próbach. W tej sytuacji pytam:    1. Czy jest przygotowywana zmiana zasad ustalania dochodów własnych samorządów prowadzących instytucje kultury?    2. Na jakich zasadach odbędzie się podział tegorocznej rezerwy budżetowej i kiedy ostatecznie środki finansowe trafią do instytucji kultury?    3. W jaki sposób zostaną zrekompensowane niedobory finansowe powstałe w zeszłymm roku?    Poseł Marcin Zawiła    Jelenia Góra, dnia 17 lutego 2000 r.