Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie organizacji robót publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego

   Panie Premierze! Pomimo wielkich wysiłków mających na celu wyeliminowanie nielegalnego wydobycia węgla w rejonie wałbrzyskim, udziałem gminy i jej mieszkańców wciąż są dramatyczne wydarzenia, a determinacja ludzi, którzy z uwagi na bezrobocie i biedę decydują się na pracę w nielegalnych wyrobiskach, zbiera nadal śmiertelne żniwo.    Pomijając fakt, iż szeroko rozumiane działania na rzecz zwalczania bezrobocia i jego skutków są zadaniem własnym innych niż gmina struktur samorządu terytorialnego, to Gmina Wałbrzych - mając na uwadze fakt, iż brak miejsca pracy dla kilkunastu tysięcy bezrobotnych jest jednym z najistotniejszych problemów społecznych, prowadzącym do różnych zjawisk patologicznych, w tym m.in. nielegalnego wydobycia węgla - od dwóch lat aktywnie poszukuje zarówno zewnętrznych środków, jak też przeznacza znaczne środki z własnego budżetu na finansowanie różnych przedsięwzięć mających na celu tworzenie alternatywnych miejsc pracy. W wyniku tych działań w roku 2003 niemal 900 osób bezrobotnych otrzymało szansę zatrudnienia przy realizacji różnych zadań organizowanych przez gminę i podległe jej jednostki. Również w roku bieżącym kontynuowano zatrudnienie ponad 500 osób z programu specjalnego, jak też umożliwiono zatrudnienie ponad 300 kolejnych bezrobotnych.    Niewątpliwe sukcesy te są efektem skoordynowanych działań wielu instytucji oraz osobistego zaangażowania się wielu osób. Mając na uwadze dużą skuteczność działań gminy w latach 2003-2004 w zakresie łagodzenia skutków wysokiego bezrobocia w mieście, również plany na rok 2005 przewidują utworzenie w budżecie gminy podobnej jak w latach poprzednich rezerwy na organizowanie zatrudnienia dla bezrobotnych przy ˝pracach publicznych˝, poprzez utworzony w tym celu zakład budżetowy - Wałbrzyskie Centrum Zatrudnienia Socjalnego.    Dlatego niezwykle niepokojące i wymagające szybkich i zdecydowanych działań są problemy związane ze stanem prawnym, jaki obowiązuje po dniu 1 czerwca br. w zakresie możliwości organizowania robót publicznych. Zapis art. 2 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001) zawiera określenie robót publicznych na potrzeby tej ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego zapisu jest to: ˝zatrudnienie bezrobotnego w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy przy wykonywaniu prac mających na celu reintegrację zawodową i społeczną, określoną na podstawie przepisów o zatrudnieniu socjalnym, organizowane przez ośrodki pomocy społecznej lub organizacje pozarządowe statutowo zajmujące się problematyką: ochrony środowiska, kultury, oświaty, sportu i turystyki, opieki zdrowotnej, bezrobocia oraz pomocy społecznej, a także spółki wodne i ich związki, jeżeli prace te są finansowane lub dofinansowane ze środków samorządu terytorialnego, budżetu państwa, funduszy celowych, organizacji pozarządowych, spółek wodnych i ich związków˝. Zatem wprawdzie interpretacja dosłowna tego zapisu wyklucza możliwość organizowania robót publicznych przez gminy oraz jednostki podległe gminie, z wyjątkiem ośrodków pomocy publicznej (MOPR), to jednak z zapisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz.U. z 2003 r. nr 122, poz. 1143) wynika wprost, że gminy mają bezpośrednią możliwość organizowania robót publicznych, ponadto mogą też zlecać organizowanie tych robót ośrodkom pomocy społecznej lub organizacjom pożytku publicznego prowadzącym reintegrację zawodową i społeczną dla osób wymienionych w art. 1 tej ustawy, w tym również dla długotrwale bezrobotnych.    Z powyższego wynika zatem, że istnieje wyraźna sprzeczność pomiędzy uregulowaniami rangi ustawowej - ustawa o zatrudnieniu socjalnym daje gminom bezpośrednie uprawnienie do organizowania robót publicznych, a nawet prawo do zlecania tej organizacji innym podmiotom (zarówno podległym jak też zewnętrznym), natomiast ustawa o promocji zatrudnienia, zawężając w definicji robót publicznych krąg podmiotów, w rozumieniu dosłownym nie pozwala uznać, że zatrudnienie bezrobotnych przy organizowanych przez gminy pracach publicznych (społecznie użytecznych), m.in. ˝mających na celu reintegrację zawodową i społeczną˝, stanowi roboty publiczne. Powyższe stanowisko potwierdzają wyraźnie starostowie powiatów i podległe im powiatowe urzędy pracy, odmawiając gminom prawa do organizacji robót publicznych w 2005 r.    Stojąc na stanowisku, iż niespójne prawo nie może torpedować wysiłków gminy i podległych jej jednostek w zakresie walki z bezrobociem, niniejszym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o pilną odpowiedź na następujące pytania:    1. Czy gminy mogą być organizatorem robót publicznych w 2005 r.?    2. Jakie działania zmierzające do usunięcia wymienionej wcześniej niezgodności prawa rangi ustawowej zostały podjęte w Pana resorcie?    3. Jakie inne rozwiązania prawne pozwolą gminom korzystać ze środków Funduszu Pracy w zakresie realizowania zatrudnienia w ramach robót publicznych w przyszłym roku?    Poseł Zbigniew Chlebowski    Warszawa, dnia 3 grudnia 2004 r.